روشنفكران و مخالفان استبداد و انحصار ، در هر فرصتى از رويدادهاى زشت و ظالمانه ، اظهار نارضايتى عميق مىكند و از گسترش ضد ارزش‌ها و تباهىهاى اقتصادى و اجتماعى و سياسى فرياد بر مىآورد و از نقد ناپذيرى حاكمان ، پاسخگو نبودن آنان در برابر مردم ، پايمال شدن حقوق و امنيّت و آزادى توده‌ها به دست آنان ، سركوب بيرحمانهء خوبان و شايسته كرداران و ترقى خواهان و ستم ناپذيران ، شجاعانه شكايت و انتقاد مىكند و از ضرورت اصلاحات ساختارى در سيستم سياسى و لزوم دگرگونى مطلوب در ابعاد گوناگون سخن مىگويد . آن حضرت در نخستين برخوردش با « حر » ، به ترسيم علل حركت روشنگرانهء خويش از حجاز به سوى عراق و كوفه و بيان هدف خود پرداخت و از جمله فرمود : « ايّها النّاس انّ رسول اللَّه قال : من رأى سلطانا جائرا مستحلا لحرام اللَّه ، ناكثا عهده ، مخالفا لسنة رسول اللَّه ، يعمل في عباد اللَّه بالاثم و العدوان فلم يغيّر عليه بفعل و لا قول ، كان حقا على اللَّه ان يدخله مدخله ، الا و انّ هؤلاء قد لزموا طاعة الشّيطان و تركوا طاعة الرّحمان و اظهروا الفساد و عطّلوا الحدود و استأثروا بالفىء و احلّوا حرام اللَّه و حرّموا حلاله و انا احقّ ممّن غيّر . . . . » « 1 » هان اى مردم ! پيامبر خدا فرمود : هر كس زمامدار بيداد پيشه و قانون‌شكنى را نظاره كند كه حرام خدا را حلال و روا مىسازد ، و عهد و پيمان او را مىشكند و با سبك و روش عادلانه و بشر دوستانهء پيامبر خدا مخالفت مىورزد ؛ و با اين وصف در برابر آن عنصر خودكامه و قانون گريز ، با گفتار و عملكردش به مخالفت برنخيزد و در راه اصلاح جامعه و حكومت ، خود را به هر آب و آتش نزند ، بر خداست كه او را از همان راهى كه آن بيداد پيشه را به دوزخ در مىآورد ، به دوزخ در آورد . هان اى مردم ! آگاه باشيد كه رژيم حق ستيز اموى فرمانبردارى شيطان را برگزيده و از قانون خدا و فرمانبردارى او سر برتافته است . كارگردانان آن ، تبهكارى و بيداد را همه جا آشكار ساخته و مرزهاى قوانين و مقررات خدا را به تعطيل كشانده و ثروت ملّى را به انحصار خويش در آورده‌اند . آنان با بهانه و توجيه و برخورد ابزارى با دين ،

--> ( 1 ) - مقتل الحسين ، مقرم ، ص 185 .